خوراک دام پلت شده؛ رمز تحول در تغذیه و پرواربندی صنعتی دام
خوراک پلت یا همان خوراک دام پلت شده به یکی از مهمترین و نوآورانهترین اشکال تغذیه در صنعت دامداری مدرن تبدیل شده است. این نوع خوراک که ابتدا برای طیور توسعه یافت، بهسرعت جای خود را در گاوداریها و واحدهای پرواری باز کرد. امروزه براساس گزارش بازار WiseGuy ۲۰۲۴، ارزش صنعت دستگاههای پلتساز دام به بیشاز ۳.۲ میلیارد دلار رسیده است که سهم عمدهای از این بازار متعلق به خوراک پلت نشخوارکنندگان است.
خوراک دام پلت، نهتنها جابهجایی و نگهداری را سادهتر و بهینهتر کرده، بلکه با تضمین یکنواختی تغذیه، سلامت دام و بازده اقتصادی مزرعه را نیز بهطور چشمگیری ارتقاء داده است. در این مقاله با انواع خوراک پلتشده، کاربردها، فرایند تولید و مواد تشکیلدهنده آن آشنا میشوید و میآموزید چگونه این فناوری میتواند سودآوری دامداری شما را متحول کند. با ما همراه باشید.
انواع خوراک پلت شده
خوراک پلتشده را براساس ابعاد، مرحله رشد دام و فناوری تولید میتوان دستهبندی کرد. برای گاوهای شیری و پرواری معمولاً پلتهایی با قطر ۴ تا ۸ میلیمتر تولید میشود که بافت مستحکم و فیبر خشن کافی دارند. برای گوسالهها یا برهها، پلت میکرو با قطر ۲ تا ۳ میلیمتر استفاده میشود تا مصرف آن برای نشخوارکننده جوان آسانتر باشد. نوع دیگری از خوراک پلت به نام وافر یا Wafer Pellet وجود دارد که الیاف بلند یونجه را نیز شامل میشود و برای گاو خشک یا پروار مورد استفاده قرار میگیرد.
از دید فناوری نیز، پلت معمولی، پلت اکسترود (پیشپخته) و پلت کندویی (تولید در دمای پایین) وجود دارد. امروزه بسیاری از دامداران حرفهای برای افزایش کیفیت و اثربخشی جیره در کنار خوراک پلت از خرید پودر چربی خالص بهره میبرند تا انرژی جیره خود را بهینهسازی کنند.
درخواست نمونه رایگان
این امکان برای شما مشتری عزیز فراهم شده تا بتوانید درخواست نمونه خود را ثبت کنید و مقداری کمی از محصولات را برای بررسی یا آزمایش بصورت رایگان برای شما ارسال کنیم تا از کیفیت آن اطمینان کامل حاصل کرده و سپس با آرامش خاطر سفارش خود را ثبت کنید. از طریق کلیک رویی دکمه زیر میتوانید درخواست نمونه رایگان خود را ثبت کنید
مزایا و کاربردهای انواع خوراک پلت شده دامی
خوراک پلت مزایای بیشماری برای دامداری صنعتی بههمراه دارد. نخستین مزیت، افزایش تراکم انرژی است؛ هر مترمکعب پلت تا ۶۵ درصد بیشتر از خوراک مش، انرژی قابلمتابولیسم فراهم میکند و این ویژگی باعث کاهش هزینههای حملونقل و انبارداری میشود. دوم، یکنواختی و اختلاط اجزای خوراک در فرایند پلتینگ، امکان انتخابگری یا اصطلاحاً «چانهزنی تغذیهای» دام را از بین میبرد؛ درنتیجه دریافت ویتامینها و مواد معدنی در تمام دامها تضمین میشود.
حرارت بخار در مرحله کندیشنینگ موجب غیرفعالشدن میکروارگانیسمهای بیماریزا و بهبود پایداری ویتامینها مانند ویتامین A تا ۱۵ درصد میشود. همچنین، فرایند پلتینگ گرد و ضایعات خوراک را تا ۱۲ درصد کاهش میدهد و با ژلاتینهشدن نشاسته، قابلیت هضم را افزایش میدهد. طبق مطالعات Phileo-Lesaffre، شاخص فید کانورژن (FCR) در جیرههای پلت تا ۸ درصد نسبت به خوراک مش بهتر است. بههمیندلیل، خوراک پلت شده بهویژه در واحدهای پرواری و گاوداریهای پرتولید، کاربرد گستردهای یافته است. البته باید بدانید که انتخاب بهترین خوراک برای گاو شیری نیازمند مشاوره تخصصی و انتخاب دقیق نوع پلت است.
تفاوت های خوراک پلت دامی و طیوری
گرچه اصل فناوری پلتکردن برای دام و طیور یکسان است؛ اما تفاوتهای مهمی میان خوراک پلت دامی و طیوری وجود دارد. پلت نشخوارکننده باید حداقل هشت درصد فیبر مؤثر داشته باشد تا فرایند نشخوار و ترشح بزاق بهخوبی انجام شده و سلامت شکمبه حفظ شود. بههمیندلیل، قطر پلت دامی معمولاً بیشتر و فشار قالب کمتر است تا الیاف آسیب نبینند.
در مقابل، پلت طیوری باید قطر کمتری (۳ تا ۴ میلیمتر) داشته باشد تا عبور از دستگاه گوارش پرنده را تسهیل کند و بهدلیل نبود شکمبه، مواد مغذی باید کاملاً پخته و آماده جذب باشند. همچنین جیره طیوری معمولاً فاقد اوره است اما جیره دامی ممکن است شامل اوره پوششدار باشد که نباید طی حرارت فرایند پلت تخریب شود. همچنین اگر در کنار پلت طیور بهدنبال بهترین مکمل کلسیمی برای مرغ گوشتی هستید، از مشاوره تخصصی کارشناسان سپهر بامداد بهرهمند شوید.
نحوه استفاده از خوراک پلت شده برای دام
برای بهرهبرداری بهینه از خوراک پلت در واحدهای صنعتی، معمولاً پلت با علوفه خردشده در میکسر TMR ترکیب میشود تا هر لقمه خوراک دام ترکیبی یکنواخت از مواد مغذی باشد. در گاوهای شیری پرتولید، نسبت علوفه به پلت معمولاً ۵۵ به ۴۵ و در واحدهای پرواری این نسبت میتواند تا ۳۰ به ۷۰ هم برسد. سازگاری دام با خوراک پلت شده باید تدریجی و طی ۷ تا ۱۰ روز انجام بگیرد تا میکروبیوم شکمبه بهآرامی با این تغییر سازگار شود. تأمین آب خنک و سالم نیز اهمیت زیادی دارد؛ چراکه مصرف پلت بهدلیل تراکم بالا، معمولاً نیاز به آب را تا ۱۰ درصد افزایش میدهد.
همچنین، بررسی اندیس دوام پلت (PDI) برای هر محموله ضروری است؛ چراکه PDI پایینتر از ۸۵ میتواند خطر ایجاد گرد، افزایش اسیدوز و کاهش اشتهای دام را افزایش بدهد. خرید امگا3 و استفاده از مکملهایی مانند آن هم در جیره پلت شده میتواند سلامت متابولیک و تولید مثل دام را بهبود ببخشد.
مواد تشکیل دهنده خوراک پلت چیست؟
خوراک پلت از مجموعهای از مواد مغذی و افزودنیهای تخصصی تهیه میشود. منابع انرژی نظیر ذرت، جو و سبوس گندم که پساز آسیاب، آماده ژلاتینهشدن نشاسته در کندیشنر هستند، بخش عمده خوراک را تشکیل میدهند. منابع پروتئینی مانند کنجاله سویا و گلوتن ذرت، اسیدهای آمینه ضروری مثل لیزین و متیونین را فراهم میکنند. الیاف خشن حاصل از یونجه خشک یا پوسته سویا برای تنظیم pH شکمبه و پیشگیری از اسیدوز اضافه میشوند. مواد معدنی نظیر دیکلسیم فسفات و کربنات کلسیم برای استخوانسازی و بهبود کیفیت شیر و گوشت ضروریاند.
همچنین مواد تشکیل دهنده پلت دامی شامل چربیهای افزوده شده از جمله روغن سویا یا پودر چربی محافظت شده علاوهبر افزایش انرژی جیره به روانشدن جریان خوراک در دستگاه کمک میکنند. افزودنیهایی مانند لیگنوسولفونات یا بنتونیت بهعنوان بایندر، آنزیمهای فیتاز برای بهبود دسترسی به فسفر و پروبیوتیکها که در مرحله خنکسازی اضافه میشوند نیز در ترکیب خوراک پلت استفاده میشوند. برای تهیه جیره تخصصی، انتخاب مناسب کنسانتره دامی در کنار خوراک پلت اهمیت ویژهای دارد.
نحوه تولید خوراک پلت شده
تولید خوراک پلت فرایندی چندمرحلهای و کاملاً مهندسیشده است. نخست مواد اولیه در آسیاب تا قطر دلخواه خرد میشوند. سپس در واحد بچینگ، مواد به میزان مشخص توزین و وارد میکسر میشوند تا یکنواختی اختلاط زیر ۷ درصد حاصل شود. میکسینگ حدود ۹۰ ثانیه به طول میانجامد و افزودنیهای مایع مانند ملاس در انتهای مرحله اضافه میشود. سپس فرایند کندیشنینگ با بخار داغ انجام میشود تا دمای خوراک به حدود ۸۰ درجه سانتیگراد و رطوبت به ۱۵ تا ۱۷ درصد برسد. در این مرحله نشاسته ژلاتینه و عوامل بیماریزا غیرفعال میشوند.
سپس مخلوط وارد دستگاه پلتینگ شده و تحت فشار و حرارت از قالبهای مخروطی عبور میکند و با تیغه مخصوص بریده میشود. پلتهای تولیدی وارد واحد سردکن شده تا دمای آنها به دمای محیط نزدیک و رطوبت اضافی گرفته شود. در نهایت، مرحله پالایش و جداسازی ذرات گرد و شکسته و بستهبندی انجام میشود. نوآوریهایی مانند قالبهای مخروطی گوهای و استفاده از حسگرهای اینترنت اشیا در کنترل کیفیت آنی و اتوماسیون نقش مهمی دارند. با مشاوره با متخصصان سپهر بامداد، میتوانید فرایند تولید خوراک پلت شده را برای واحد خود بهینهسازی کنید.
سخن پایانی
خوراک پلت در صنعت دامداری، نقش بیبدیلی در ارتقای سلامت دام، افزایش سودآوری و کاهش هزینههای تغذیه دارد. با انتخاب صحیح نوع پلت، مواد اولیه و بهرهگیری از تکنولوژی تولید پیشرفته، میتوانید بازده واحد خود را به سطح جدیدی برسانید. خدمات مشاوره تخصصی سپهر بامداد آکام، راهنمای شما برای انتخاب بهینه در دنیای خوراکهای پلت شده است. برای سفارش، مشاوره تخصصی یا دریافت اطلاعات بیشتر با کارشناسان ما تماس بگیرید و آیندهای سودآورتر برای دامداری خود بسازید.
سؤالات متداول
چگونه میتوان کیفیت فیزیکی پلت را بدون تجهیزات گران قیمت ارزیابی کرد؟
در مزرعه میتوانید آزمون سادهای را انجام بدهید؛ اگر پساز ریختن ۱۰ کیلو پلت روی ۵ کیلو پلت اولیه بیشاز ۱۰ درصد آن به گرد تبدیل شود، شاخص دوام پلت پایین است و کیفیت کافی ندارد.
آیا حرارت پلتینگ باعث از بین رفتن پروبیوتیکها میشود؟
بله، حرارت بالای کندیشنر تا ۹۰ درصد پروبیوتیکها را از بین میبرد. راهحل، افزودن پروبیوتیک در فاز خنکسازی یا استفاده از کپسولاسیون مقاوم به حرارت است.
سختی مناسب پلت برای گاو چیست و چگونه کنترل میشود؟
سختی بهینه برای نشخوارکننده حدود ۱۵ نیوتن است؛ کمتر از آن گرد زیاد میشود و بیشتر از آن میتواند مصرف علوفه را کاهش بدهد. این سختی با کنترل رطوبت، انتخاب قالب مناسب و افزودن لیگنوسولفونات تنظیم میشود.
