بهترین روش ها برای نگهداری از خوراک طیور در تابستان و پیشگیری از کپک و فساد در خوراک طیور
تابستان برای مرغداران و پرورشدهندگان طیور، فصل حساس و پرچالشی است و آشنایی با روش های نگهداری از خوراک طیور در این فصل بسیار مهم است؛ چراکه دمای بالا و رطوبت زیاد بهسرعت کیفیت خوراک را تحتتأثیر قرار میدهد و اگر اصولی مدیریت نشود، مشکلاتی مانند کپکزدگی، ایجاد آفلاتوکسین، کاهش ارزش غذایی و حتی افت تولید تخممرغ یا وزنگیری جوجهها را بههمراه دارد.
در همین شرایط است که نگهداری در مکان خشک و خنک، جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب، استفاده از پالت برای فاصلهدادن کیسهها از زمین، کنترل مداوم رطوبت و تهویه مناسب، مصرف بهموقع خوراک و در صورت نیاز استفاده از افزودنیهای ضدکپک، همه جزو اصول ساده اما حیاتی در نگهداری از خوراک طیور در تابستان هستند که مانع فساد خوراک و ضررهای اقتصادی میشوند.در ادامه به بررسی روشهای نگهداری از خوراک طیور خواهیم پرداخت.
اهمیت نگهداری از خوراک طیور در تابستان چیست؟
کیفیت خوراک طیور نقش مستقیمی در سلامت و بهرهوری گله دارد. اگر نگهداری از خوراک طیور در تابستان بهدرستی انجام نشود، ترکیبات حساس آن مانند ویتامینها و اسیدهای چرب غیر اشباع دچار اکسیداسیون و تجزیه میشوند. بههمین دلایل، نگهداری از خوراک طیور در تابستان با اصول صحیح میتواند:
- از کاهش ارزش غذایی و هدررفت سرمایه جلوگیری کند.
- خطر آلودگی به قارچها، سموم و آفات را کاهش دهد.
- سلامت گله را حفظ کرده و عملکرد آنها را بهبود ببخشد.
عوامل مؤثر بر فساد خوراک در گرما چیست؟
برای جلوگیری از فساد خوراک، باید عوامل موثر بر فساد را شناخت. منابع علمی عوامل زیر را از مهمترین دلایل نابودی خوراک در فصل تابستان میدانند:
رطوبت بالا و تراکم بخار آب
رطوبت بیشازحد، چه بهصورت رطوبت نسبی هوای انبار و چه ناشی از جذب آب از کف یا بدنه ظروف، مهمترین عامل رشد قارچ و کپک است. سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) تأکید میکند که رطوبت نسبی بالاتر از ۷۵٪ و رطوبت ماده خوراک بیشاز ۱۲٪ شرایط مناسبی برای رشد قارچها ایجاد میکند. همچنین رطوبت باعث تکثیر حشرات و افزایش دمای داخلی توده خوراک میشود که این دو عامل بهطور مستقیم تخریب مواد غذایی را تسریع میکنند.
گرمای زیاد و نور مستقیم
دماهای بالا (بیشاز ۲۵ درجه سلسیوس) در کنار نور مستقیم خورشید میتواند ویتامینها و مواد معدنی را تجزیه کند و باعث اکسید شدن پروتئینها و چربیها شود. در اثر گرما، واکنشهای اکسیداسیون سرعت گرفته و خوراک بوی زننده پیدا میکند که برای طیور غیرقابل مصرف است. دمای بالا همچنین باعث افزایش فعالیت حشرات و افزایش سرعت تکثیر آنها میشود.
اکسیژن و اکسیداسیون
اکسیژن برای رشد قارچها و اکسید شدن چربیها ضروری است. هرچه تماس خوراک با هوا بیشتر باشد، زوال سریعتر اتفاق میافتد. الببته حذف کامل اکسیژن امکانپذیر نیست؛ ولی استفاده از ظروف محکم و محدود کردن جریان هوا میتواند سرعت اکسیداسیون را کاهش دهد.
زمان نگهداری طولانی
ماندن طولانیمدت خوراک در انبار باعث کاهش ارزش غذایی و فساد میشود. ذخیره طولانی باعث کاهش تدریجی پروتئینها، چربیها و ویتامینها شده و زمان یکی از عوامل اصلی فساد است. بنابراین ذخیره خوراک در مدت کوتاهتر یا تهیه حجم کمتری از خوراک میتواند ریسک فساد را کم کند و در نگهداری از خوراک طیور در تابستان موثر باشد.
آفات، حشرات و جوندهها
حضور موشها، پرندگان وحشی و حشرات علاوهبر تغذیه خوراک، سبب انتقال بیماریهای مختلف میشوند. بناببراین باید از ظروف مقاوم به جوندگان و دربهای محکم استفاده کنید تا خوراک در برابر دزدی و آلودگی محافظت ود. جلوگیری از ورود پرندگان و آفات با استفاده از صفحات توری و نگهداشتن خوراک بالاتر از سطح زمین نیز ضروری است.
کنترل رطوبت و دما در انبار و سیلو چگونه انجام میشوند؟
اصول کنترل رطوبت و دما یکی از مهمترین بخشهای نگهداری از خوراک طیور در تابستان است. جدول زیر براساس توصیههای متخصصان مجموعه سپهر بامداد در کنار یافتههای علمی معتبر، توصیههای لازم برای شرایط نگهداری از خوراک طیور در تابستان را نشان میدهد:
| شرایط | محدوده توصیهشده | تأثیر در صورت تجاوز |
| دمای انبار | کمتر از ۱۵–۲۰ | دمای بالاتر موجب رشد حشرات و کپکها میشود و زمان ذخیرهسازی را نصف میکند. |
| رطوبت نسبی هوا | زیر ۶۵–۷۵ درصد | رطوبت بالاتر موجب افزایش رطوبت خوراک و رشد قارچها و افزوده شدن خطر مایکوتوکسین میشود. |
| رطوبت ماده خوراک | ۱۰–۱۲ درصد برای غلات | رطوبت بیشاز 15٪ باعث رشد قارچ و کپک و کاهش ارزش غذایی میشود. |
| نور | محیط تاریک یا ظرف مات | نور و گرما ویتامینها و چربیها را تجزیه میکنند و خوراک را بیکیفیت میسازند. |
| زمان ذخیره | حداکثر ۳–۶ ماه | نگهداری طولانی سبب کاهش تدریجی پروتئینها، چربیها و ویتامینها شده و احتمال رشد آفات را افزایش میدهد. |
استفاده از افزودنیها و کنسانترههای محافظ برای نگهداری از خوراک طیور در تابستان
حتی با رعایت شرایط بالا، استفاده از افزودنیها و کنسانترهها میتواند به افزایش عمر مفید خوراک و حفظ کیفیت آن کمک کند. برخی از راهکارهای قابلاجرا عبارتاند از:
- استفاده از مواد ضدکپک (مولد اسید): برای کنترل رشد کپکها از اسید پروپیونیک یا دیگر اسیدهای آلی بهعنوان نگهدارنده استفاده شود. این اسیدها رشد قارچ را کند میکنند؛ اما باید بهطور صحیح و با دوز مناسب توسط متخصص تغذیه مصرف شوند.
- افزودنیهای آنتیاکسیدان: بهدلیل حساسیت چربیها و ویتامینها به اکسید شدن، استفاده از آنتیاکسیدانهای طبیعی (مثل ویتامین E، عصاره رزماری یا آویشن) یا آنتیاکسیدانهای مصنوعی میتواند موجب حفظ ارزش غذایی خوراک شود.
- کنسانترههای صنعتی: استفاده از کنسانترههای صنعتی که حاوی مواد مغذی پایدارتر و افزودنیهای ضدکپک هستند، راهکار مناسبی برای کاهش خطر فساد است. کنسانتره دامی اغلب دارای محافظهای قوی است که در دمای بالا بهتر از خوراک معمولی دوام میآورد.
- کنترل منشاء مواد اولیه: توجه به تازه بودن مواد اولیه و استفاده از غلات و کنجالههای خشک و با رطوبت پایین اهمیت دارد. اگر مواد اولیه در زمان خرید دارای رطوبت زیاد یا آلودگی قارچ باشند، حتی بهترین انبارداری نیز قادر به حفظ آنها نخواهد بود.
برند سپهر بامداد مجموعهای از کنسانترهها و مکملهای تخصصی ارائه میدهد که بهطور ویژه برای شرایط اقلیمی ایران طراحی شدهاند؛ توصیه میشود برای مشاوره و خرید پودر چربی یا سایر مکملها به این شرکت مراجعه کنید.
مدیریت مصرف و تغذیه طیور در روزهای گرم
علاوهبر نگهداری مناسب، نحوه مصرف خوراک طیور در روزهای گرم نیز اهمیت زیادی دارد. چند نکته زیر برای کاهش فساد خوراک و حفظ سلامت گله پیشنهاد میشود:
کاهش زمان ماندگاری خوراک در دانخوری
در روزهای گرم، سرعت فساد خوراک افزایش می ابد. بنابراین بهتر است خوراک در وعدههای کوچکتر و با تعداد دفعات بیشتر در طی روز عرضه شود. همچنین اگر خوراک در دانخوری پساز چند ساعت باقی ماند و گرم شد، باید آن را جمعآوری و با خوراک تازه جایگزین کرد.
زمانبندی مناسب برای تغذیه
تغذیه طیور در ساعات خنکتر روز مانند صبح زود و عصر علاوه بر بهبود اشتها، خطر فساد را نیز کاهش میدهد. گرما موجب کاهش مصرف خوراک میشود؛ بنابراین اگر خوراک هنگام اوج گرما داده شود، احتمال باقیماندن آن و فساد افزایش می ابد.
رعایت اصل نگهداری از خوراک طیور در تابستان
یکی از سادهترین روشها برای کاهش فساد خوراک، رعایت اصل First In, First Out یا اول وارد، اول خارج است. بهطور ساده، یعنی باید کیسههای قدیمیتر را در جلوی انبار قرار داده و ابتدا مصرف کنید. این روش باعث میشود خوراک برای مدت طولانی انبار نشود و کیفیت بهتری داشته باشد.
استفاده از خوراکهای با کیفیت و انرژیبالا
در تابستان، طیور بهدلیل گرما انرژی کمتری مصرف میکنند؛ بنابراین برای حفظ رشد و تولید، خوراک باید انرژی کافی داشته باشد. محصولات برند سپهر بامداد شامل مکملهای چربی، ویتامینها و اسیدهای چرب امگا‑۳ است که با فرمولاسیون پایدار، ارزش غذایی را در گرما حفظ میکنند. اگر بهدنبال خرید امگا3 یا سایر مکملهای تغذیهای هستید، میتوانید از مشاوره کارشناسان این شرکت بهره ببرید.
سخن پایانی
نگهداری از خوراک طیور در تابستان بهشکل صحیح نه تنها از هدررفت سرمایه و کاهش کیفیت جلوگیری میکند بلکه به بهبود سلامت و بهرهوری گله نیز کمک میکند. همانطور که دیدیم، رطوبت، گرما، نور و زمان طولانی عوامل اصلی فساد خوراک هستند. با فراهمکردن محیط خشک و خنک، استفاده از ظروف مناسب، کنترل رطوبت و استفاده از افزودنیهای ضدکپک و آنتیاکسیدان، میتوان کیفیت خوراک را حفظ کرد. همچنین مدیریت مصرف و رعایت نظم در تغذیه به کاهش فساد کمک میکند. شرکت سپهر بامداد با ارائه انواع کنسانترهها و مکملهای تخصصی و با بهرهگیری از دانش روز، آماده کمک به دامداران و پرورشدهندگان طیور است.
برای دریافت مشاوره رایگان و آگاهی از محصولات، هماکنون با کارشناسان تماس بگیرید یا به وبسایت ما مراجعه کنید تا از مزایای محصولات ما بهرهمند شوید.
سوالات متداول
۱. آیا لازم است در تابستان فرمول خوراک طیور تغییر کند؟
در تابستان بهعلت کاهش مصرف خوراک، بهتر است انرژی و مواد مغذی در هر کیلوگرم خوراک افزایش یابد تا نیازهای طیور برآورده شود. استفاده از کنسانترههای انرژیبالا و پودرهای چربی میتواند بهجای افزایش حجم خوراک، انرژی لازم را تأمین کند.
۲. چگونه میتوان از رشد قارچ و مایکوتوکسین در خوراک جلوگیری کرد؟
خشک نگهداشتن خوراک و محیط نگهداری، استفاده از ظروف محکم و مات، افزودن اسیدهای آلی مانند پروپیونیک اسید و آنتیاکسیدانها و مصرف سریع خوراک از مهمترین راهکارها هستند. آزمایش دورهای رطوبت و کنترل بوی خوراک به تشخیص زودهنگام فساد کمک میکند.
۳. آیا میتوان خوراک طیور را فریز کرد؟
برای گلههای کوچک، قرار دادن کیسههای خوراک در فریزر میتواند عمر مفید آن را افزایش دهد. البته پساز خارج کردن از فریزر باید فقط مقدار مصرف چند روز را در دمای محیط نگهداری کنید و مابقی را همچنان در فریزر نگه دارید.
